اندیشه ، فلسفه
  • نخستین زنان فیلسوف داگ هاربِنشْرود
    من به پا خاسته‌ام تا تو را به چالش دعوت کنم یایناوالکیا! با دو پرسش، درست مثل یک سلحشور بی‌رحم… که زهِ کمانش را سخت می‌کشد و دو تیر مهلک در دست دیگرش دارد، به پا می‌خیزم تا دشمن را به چالش دعوت
  • اخلاقی زیستن در گفتارهایی از مصطفی ملکیان، مقصود فراستخواه و امیر اکرمی
    محسن آزموده| متاسفانه اخلاق در عرف جامعه ما به معنای مجموعه‌ای از باید و نبایدهای نیک‌خواهانه اما بدون مبنا فروکاسته شده و وقتی کسی دم از اخلاق می‌زند، ذهن همگان به سمت انبانی از نصایح و توصیه‌های
  • انسان و هستی بهرام حبیبی
    همه هستی، از ته تیره خاک تا روشنای آسمان، طربخانه زندگی است .غور در پدیده های طبیعت، کشف نظم قانونمندِ ترکیبِ هستیِ بیجان، روند تکامل از موجودات ذره ای تا به انسان هوشمند و روابط زنده و معقولی که بین
  • افول دموکراسی در سراسر جهان اَدَم فارِست
    به نظرِ اندیشکده‌ی «خانه‌ی آزادی»، افول دموکراسی در سراسر جهان «نگران‌کننده» است و شمار فزاینده‌ای از کشورها به سوی حکومت اقتدارگرایانه گام برمی‌دارند. یافته‌های گزارش سالانه‌ی این سازمان آمریکایی،
  • دو مفهوم عقل در تاریخ اندیشه
    نوشتار مختصر حاضر از سه بخش تشكیل شده است. در بخش نخست مقدمه‌ای درباره‌ی ابهام مفهوم عقلانیت به دست خواهم داد و بعد برای رفع این ابهام دو قسم «جزمی» و «نقادانه»ی عقلانیت را از هم بازخواهم شناخت و در
  • در زیر سنگفرش، ساحل آرمیده است: تأملاتی در باب میراث مکتب فرانکفورت سیلا بن‌حبیب
    مه 1968 سرآغاز بیداری سیاسی نسل من بود. در آن زمان دانشجوی کالج آمریکایی دختران در استانبول بودم و به عنوان دختر جوانی یهودی در جامعه‌ای با اکثریت مسلمان و به سبب غلیان آمریکاستیزیِ ناشی از جنگ
  • بیایید به کلیشه‌ها خلاقانه بنگریم نانا آریل
    در باره‌ی کلیشه‌‌ها یک چیز قطعیت دارد و آن این است که نباید از کاربرد آن‌‌ها بدتان بیاید. استفاده از کلیشه‌‌ها را معمولاً نشانه‌‌ی اندیشه‌ی‌‌ بی‌مایه و عاری از خلاقیت می‌شمارند. خوشبختانه، اگر یک
تجددگرايی
  • برای اصلاح ایران، باید از اصلاح فرهنگی شروع کنیم ماشاءالله آجودانی در گفتگو با محمد حیدری
    در ادامه‌ی گفت‌وگو‌‌های آسو درباره‌ی مسائل بنیادی ایران، ماشالله آجودانی می‌گوید یکی از مهم‌ترین مسائل ما این است که بیش از اصلاح فرهنگ به تغییر سیاسی اهمیت دادیم و فکر کردیم که با سیاست می‌توانیم
  • خردگرایی و روشنگری
    واژه خرد گرایی هنگامی که در ارتباط با متفکران و فیلسوفان قرن هفده اروپا نظیر رنه دکارت، باروخ اسپینوزا، و گوتفرید لایب‌نیتس به کار رود، به معنایِ باور به عقل به عنوانِ تنها منبعِ معتبرِ است این
  • دولت پژمرده؛ انسان – دولت با نشاط [ دکتر مهدی مطهرنیا
    مقدمه : شتاب روزافزون انسان در گذار از دهلیزهای هزارتو در توی علم، و فناوری؛ و گذار پی در پی از پوسته های جور واجور شعور متعارف، به سرعت شتاب را نیز از گویایی بازمی دارد. نیاز به کاربرد «ریشتر»[2]،
  • احساسات، موضوع جدید پژوهش‌های اجتماعی گفتگو با جوزف بن پترزل
    در اواخر قرن نوزدهم میلادی، بسیاری از نویسندگان معاصر در هر دو شهر برلین و قاهره از تغییرات شهری با عبارات مشابهی یاد کردند و همگی بر این باور بودند که این تغییرات بر احساسات مردم تاثیرات بزرگی
  • در آینه انديشه
    چيزى كه تمام پرسش‌ها و پژوهش‌های «محمد ضيمران» را صورت‌بندی می‌کند همان بحث كهنه و کلیشه‌ای «سنت و مدرنيته» است كه البته او با سنجه و نگره جديدى سراغ آن رفته و به دریافت‌های ديگرى از آن رسيده است. او
تاریخ
  • با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت هفدهم) زهره روحی
    با وجود اعمال غیر قانونی رضا خان ، وی در آبان 1302 به مقام نخست وزیری می‌رسد و حتی قبل از افتتاح مجلس پنجم (22 بهمن 1302)، پیشاپیش اکثریت اعضاء مجلس را که از اصلاح طلبان غیر مذهبی بودند، موافق با خود
  • سرگذشت عجیب ملکه‌ استر: از دربار هخامنشی تا کاخ سفید علیرضا اشراقی
    یکی از پندهایی که از گذشته می‌شود گرفت این است که به ندرت کسی از گذشته پند می‌گیرد. اما با کمی زحمت می‌توان گذشته را طوری ارایه کرد تا مخاطب پندی را که می‌خواهیم از آن بگیرد. برای چنین‌کاری لازم است
  • با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت پانزدهم) زهره روحی
    اگر همه اینها، جهت زدودن تبعیض اجتماعی از اقشار مختلف بوده، اگر روحانیان به این دلیل از مصدرهای قدرتی خویش پایین کشیده شدند تا «عدالت اجتماعی»، و برابری حقوق همگان، در جامعه حضور یابد، خوب است بدانیم
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 6
    طرحی از یک نظریه مشروطیت و حکومت قانون در ایران تلقی آیات نجف از امر به معروف و نهی از منکر نیز برخاسته از دریافت مدنی وعرفی آنان از حکمی شرعی است. آخوند خراسانی ، در پاسخ به استفتایی در باره ” لزوم
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 5
    طرحی از یک نظریه مشروطیت و حکومت قانون در ایران جنبش مشروطه خواهی مردم ایران ، به خلاف آن چه اهل ایدئولوژی نسنجیده گفته اند، گامی فراتر در غربزدگی نبود. پرچم غربزدگی نیز با مشروطیت ” بر بام سرای این
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 4
    موضوع ” مشروعه شدن مشروطه ” نبود، مناقشه اساسی این بود که تا چه مقیاسی می توان اصول عقلایی علوم شرعی را در جهت مشروعیت مشروطیت متحول کرد؟رویارویی میرزای نائینی و شیخ فضل الله رویارویی دو
آمار بازدید سایت
0002000
Visit Today : 53
Visit Yesterday : 73
This Month : 2000
Who's Online : 1

دختربچه‌ها چه چیزهایی را دوست دارند؟ من لِگو را به عروسک ترجیح می‌دادم و، اگر می‌پرسیدند که می‌خواهم در بزرگی چه کاره شوم، می‌گفتم: کارآگاه یا خبرنگار. پدر و مادرم دانشمند بودند، و در نتیجه جنسیت‌زدگیِ خانواده‌ی ما کمتر از اکثر خانواده‌ها بود (من در دانشگاه هنر آموختم اما دو خواهرم بیوشیمی و ریاضیات خواندند). با این همه، در خانه‌ی ما هم صحبت از این بود که دخترها باید طور خاصی باشند و بنابراین همان طور هستند. در نوجوانی، احساس می‌کردم که بعضی از ذوق و سلیقه‌هایم ناجور است. کلیشه‌های گوناگونی ملکه‌ی ذهنم شده بود. مثلاً به نقشه‌خوانی‌ام افتخار می‌کردم-نه به این علت که نقشه‌خوانی ذاتاً دشوار است بلکه چون پذیرفته بودم که زنان از قرار معلوم در این کار مهارت ندارند.

بنابراین، عجیب نیست که بعد از مطالعه‌ی کتاب جینا ریپون احساس آسودگیِ‌خاطرِ عمیقی به من دست داد. او در این کتاب با دقت و حوصله بطلان افسانه‌ی «مغز زنانه» را ثابت می‌کند. او همان واقعیت‌هایی را اثبات می‌کند که از مدت‌ها پیش به طور غریزی به صحتشان پی برده بودم. ریپون پژوهشگر عصب‌پژوهیِ شناختی در «مرکز پژوهش‌های مغزی اَستون» در دانشگاه استون در بیرمنگام و از حامیان نوآوری به منظور افزایش حضور زنان در «علم، فناوری، مهندسی و ریاضیات» است. او در مغز جنسیت‌زده نشان می‌دهد که عقیده به «متفاوت» (و در نتیجه، نازل‌تر) بودن مغز زن چطور رواج یافت، این تصور غلط چطور تا امروز پابرجا مانده است، و جدیدترین پیشرفت‌ها در عصب‌پژوهی چطور می‌تواند، و باید، چنین مغلطه‌هایی را برای همیشه از میان بردارد. این کتاب کاملاً همه‌کس‌فهم و در عین حال مهم است. اطلاعات علمیِ مندرج در این کتاب نه تنها جالب است بلکه-اگر مردم آن را بخوانند-می‌تواند بسیار بیشتر از همه‌ی «بیانیه‌ها»ی فمینیستی‌ به برابریِ جنسیتی کمک کند.

شاید بتوان گفت که ما از قرن هجدهم در پی یافتن تفاوت‌های میان مغز زن و مرد بوده‌ایم: در واقع، این راه دیگری بوده تا ثابت کنیم که زنان ذاتاً از نظر زیست‌شناختی معیوب و ضعیف‌اند. در قرن نوزدهم، پزشکان و دانشمندان علاقه‌ی جنون‌آمیزی به اندازه‌گیری و وزن کردن مغز پیدا کردند؛ یکی از راه‌های این کار این بود که دانه‌ی مرغ را در جمجمه‌های خالی می‌ریختند و بعد مقدار لازم برای پر کردن جمجمه را وزن می‌کردند. وقتی فهمیدند که این روش به نتیجه‌ی قطعی نمی‌انجامد، به جای سخن گفتن از زیردست‌بودن زنان بر «مکملیت» تفاوت‌های میان زن و مرد تأکید کردند؛ می‌گفتند که زنان به درد سیاست یا آموزش نمی‌خورند اما «استعدادهای جبران‌کننده‌»ای در قالب شمّ و شهود دارند.

جالب است که حتی پس از توسعه‌ی فناوری‌های جدید تصویربرداری از مغز در پایان قرن بیستم-فناوری‌هایی که، در اصل، نشان می‌دهند که مغز زن و مرد چقدر به هم شبیه است-عقیده به وجود مغز «مردانه» و «زنانه» در دنیای علم و رسانه از بین نرفته است. سایمون بارون-کوهن، که به لطف پژوهش در حوزه‌ی اوتیسم به یکی از ابَرستارگان دنیای علم تبدیل شده، گفته است که لازم نیست مرد باشید تا مغز مردانه داشته باشید (یعنی سازمان‌دهنده باشید و نه همدلی‌کننده). اما بی‌فایده است. کسی به این حرف‌ها گوش نمی‌دهد. کلیشه‌ها پابرجا می‌مانند.

ریپون تک‌تک این کلیشه‌ها را با خاک یکسان می‌کند؛ حرف‌های او برای خوانندگان (غیرمتخصص) به طور درخشانی انقلابی است. جانِ کلام او این است: این حرف که چیزی به اسم مغز زنانه وجود دارد، کم‌وبیش پرت و پلا است. افزون بر این، حالا که می‌دانیم مغز به‌شدت تأثیرپذیر است، آن هم برای مدتی بسیار طولانی‌تر از آن‌چه می‌پنداشتیم، تمایلات و رفتارمان را باید به جای جنسیت نه تنها متأثر از تربیت بلکه متأثر از خودِ زندگی شمرد: متأثر از همه‌ی کارها و تجربه‌هایمان در طول عمر.

اطلاعات علمیِ مندرج در کتاب ریپون پیچیده و چندلایه است. اما او به تأثیر زیان‌بارِ حرف‌های بی‌سروته هم می‌پردازد. ریپون از روان‌شناسیِ تکاملی و پیروان تعالیم فرویدی انتقاد می‌کند. بحث او درباره‌ی مغز بچه‌ها هوشمندانه است: او می‌گوید چرا ممکن است به نظر برسد که بچه‌ها اسباب‌بازی‌های جنسیت‌زده را ترجیح می‌دهند، چرا تشخیص چهره برای دختربچه‌ها راحت‌تر است، و چرا پسربچه‌ها زودتر راه می‌روند. (در اکثر موارد، مسئولیت یا تقصیر را باید به گردن پدر و مادرها و انتظاراتشان انداخت.) او با هوشمندی علل کم‌شمار بودن نسبیِ زنان در علم را بررسی می‌کند. تحقیقات او ثابت می‌کند که زنان در پردازش بَصَری-فضایی به اندازه‌ی مردان مهارت دارند-این امر نشان می‌دهد که علاقه‌ی من به لِگو بی‌دلیل نبود.

به نظرم، تأمل‌برانگیزترین بخش این کتاب، بخش مربوط به هورمون‌ها است. ریپون می‌گوید که تحقیقات اخیر نشان داده که عادت ماهانه‌ی زنان نه تنها قدرت تمرکز آنها را کاهش نمی‌دهد بلکه ممکن است میان مراحل تخمک‌گذاری و پساتخمک‌گذاری در چرخه‌ی قاعدگی زنان و تغییرات رفتاریِ مثبتی مثل بهبود پردازش ادراکی، پیوندی وجود داشته باشد. اگر بگویم آگاهی از این امر برایم دلگرم‌کننده بود مبالغه نکرده‌ام؛ شاید چنین اطلاعاتی حامیان اعطای به‌اصطلاح «مرخصیِ قاعدگی» را به تفکر وادارد.

قاعدگی همچنان مایه‌ی خجالت است؛ کاش این طور نبود. اما اغلب فاصله‌ی بسیار زیادی میان باورهای رایج و واقعیت‌های علمی وجود دارد، و وقتی زنان به واقعیت‌ها پی‌برند-و حرف‌های ]بی‌پایه‌واساس[ دیگران (خواه زن یا مرد) درباره‌ی بدنشان را ملکه‌ی ذهن خود نکنند-آزادیِ جدیدی را تجربه خواهند کرد. همان‌طور که ریپون به طور مکرر نشان می‌دهد، شکاف جنسیتیِ موجود را نمی‌توان با استناد به زیست‌شناسی توجیه کرد. کسانی که با این حرف مخالف‌اند راه ترقی را سد کرده‌اند.

برگردان: عرفان ثابتی

print
مقالات
  • پاسخ به کتاب آسیب شناسی یک شکست ، نوشتۀ علی میرفطروس حمیدرضا مسیبیان
    مدت­ها پیش مطالبی از « علی میرفطروس» با عنوان «آسیب شناسی یک شکست» دیده بودم که به شدت در تلاش بود تا با نسبت دادن دروغ­های مکرر به دکتر مصدق به خیال خودش او را تخطئه کرده و برای پهلوی تبلیغ نماید
  • روشنفکر ایرانی و قهرمان پرستی اسفندیار طبری
    در این نوشته از دو دیدگاه اسطوره ای و سیاسی به رابطه بین هیروییزم یا قهرمان پرستی‌ و روشنفکر ایرانی پرداخته می-‌ شود. از دیدگاه فرهنگی‌ روشنفکر در یک چهارچوب فرهنگی‌ مجاز، مجبور به اندیشیدن بوده است.
  • «نه» گفتن را هم یاد بگیریم کوروش‭ ‬ساسانی
    برای خیلی از ما پیش آمده که در موقعیتی قرار بگیریم که می‌‍‍‌دانیم اگر یک «نه» بگوییم آسایش و آرامش زیادی را برای خود خریده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم از این کلمۀ دو‌حرفی استفاده کنیم و آن را به زبان
  • جلال ایجادی: مدرنیته ناقص و زیانباری اسلام در ایران
    آیا ایران به مدرنیته نیازمند است؟ تلاش برای مدرنیته از زمان مشروطه آغاز شد و ناکام باقی ماند. رابطه ما با مدرنیته در تمدن غرب چگونه قابل تعریف است؟ آیا امروز دسترسی به مدرنیته در جامعه ما کماکان یک
  • آیا انسان گوشت و پوست و خون‌‌دار در حال احتضار نیست؟
    نوشتار زیر مشتمل بر دو بخش است؛ در بخش نخست، خُرده‌‌پرسش‌‌هایی اعتراضی به نسبت وضعیت فلاکت‌‌بار موجود و در خطاب با جناب استاد ملکیان طرح می‌‌شود تا زمینه برای پرسش انتقادی بزرگ‌تر از ایشان که در بخش
  • قیام فرانسه، چرا اکنون؟
    پس از سالها شکست اجتماعی، حالا یک جنبش منحصر به فرد دولت را وادار به کنار گذاشتن تعصب بودجه ای اش نموده است. با استفاده از تاکتیک های مناسب، جلیقه زردها در مباحث حفاظت از آب و هوا و قدرت خرید فریب
اقتصاد
محیط زیست
  • بیست گزاره اقلیمی در باره سیلاب ایران
    در قالب بیست گزاره کوتاه تلاش کرده‌ام به زبانی خیلی ساده وجوه اقلیمی سیل‌های اخیر را شرح دهم. بیشتر متمرکز بوده‌ام بر سوالات و ابهاماتی که در فضای مجازی دست به دست می‌چرخد. امیدوارم روشنگر و پاسخگو
  • 30 سال آینده جنگلی در شمال کشور نخواهیم داشت ایسنا
    رئیس انجمن جنگلبانان ایران، با بیان اینکه ۳۰ سال آینده جنگلی در شمال کشور نخواهیم داشت، گفت: در استان گیلان راش و شاه بلوط دچار بیماری شده اند و در آینده نزدیک شاهد مرگ و میر دسته جمعی این گونه ها
  • دریای خزر، دریای مرده ایسنا
    بر اساس یافته‌های محققان کشور، تراز آب دریای خزر در سال‌های اخیر کاهش یافته است، ضمن آنکه انواع مواد آلاینده و فاضلاب‌های شهری و کشاورزی به این دریا وارد می‌شود که با افزایش بار آلی در بستر و کاهش
  • 10 حقیقت انکارناپذیر در مورد تغییرات اقلیمی کره‌ی زمین حسام میثاقی
    کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد که در ماه دسامبر سال ۲۰۱۸ و در شهر کاتوویس لهستان برگزار شد، با تصویب توافق‌نامه‌ای به کار خود پایان داد. در پایان این کنفرانس، نمایندگان بیش از ۱۹۰ کشور در
  • اقیانوسی سرشار از پلاستیک حسام میثاقی
    شاید برای شما هم پیش آمده که هنگام خرید میوه و سبزیجات، هر یک از انواع میوه را در کیسه‌های پلاستیکیِ جداگانه ریخته‌اید تا وزن‌کردن جداگانه‌ی میوه‌ها آسان‌تر شود. شاید شاهد بوده‌اید که نفر روبه‌روی
  • می‌شود مردم را زوری به بهشت سبز برد؟ علیرضا اشراقی
    آیا حمایت و حفاظت از محیط زیست با دموکراسی و حقوق ‌بشر تعارض دارد؟ به نظر که چنین نیست؛ در اسناد سازمان‌ ملل، این‌ها در یک‌راستا و مقوم یکدیگر تعریف شده‌اند. روندهای سیاسی در کشورهای مختلف جهان هم