اندیشه ، فلسفه
  • نخستین زنان فیلسوف داگ هاربِنشْرود
    من به پا خاسته‌ام تا تو را به چالش دعوت کنم یایناوالکیا! با دو پرسش، درست مثل یک سلحشور بی‌رحم… که زهِ کمانش را سخت می‌کشد و دو تیر مهلک در دست دیگرش دارد، به پا می‌خیزم تا دشمن را به چالش دعوت
  • اخلاقی زیستن در گفتارهایی از مصطفی ملکیان، مقصود فراستخواه و امیر اکرمی
    محسن آزموده| متاسفانه اخلاق در عرف جامعه ما به معنای مجموعه‌ای از باید و نبایدهای نیک‌خواهانه اما بدون مبنا فروکاسته شده و وقتی کسی دم از اخلاق می‌زند، ذهن همگان به سمت انبانی از نصایح و توصیه‌های
  • انسان و هستی بهرام حبیبی
    همه هستی، از ته تیره خاک تا روشنای آسمان، طربخانه زندگی است .غور در پدیده های طبیعت، کشف نظم قانونمندِ ترکیبِ هستیِ بیجان، روند تکامل از موجودات ذره ای تا به انسان هوشمند و روابط زنده و معقولی که بین
  • افول دموکراسی در سراسر جهان اَدَم فارِست
    به نظرِ اندیشکده‌ی «خانه‌ی آزادی»، افول دموکراسی در سراسر جهان «نگران‌کننده» است و شمار فزاینده‌ای از کشورها به سوی حکومت اقتدارگرایانه گام برمی‌دارند. یافته‌های گزارش سالانه‌ی این سازمان آمریکایی،
  • دو مفهوم عقل در تاریخ اندیشه
    نوشتار مختصر حاضر از سه بخش تشكیل شده است. در بخش نخست مقدمه‌ای درباره‌ی ابهام مفهوم عقلانیت به دست خواهم داد و بعد برای رفع این ابهام دو قسم «جزمی» و «نقادانه»ی عقلانیت را از هم بازخواهم شناخت و در
  • در زیر سنگفرش، ساحل آرمیده است: تأملاتی در باب میراث مکتب فرانکفورت سیلا بن‌حبیب
    مه 1968 سرآغاز بیداری سیاسی نسل من بود. در آن زمان دانشجوی کالج آمریکایی دختران در استانبول بودم و به عنوان دختر جوانی یهودی در جامعه‌ای با اکثریت مسلمان و به سبب غلیان آمریکاستیزیِ ناشی از جنگ
  • بیایید به کلیشه‌ها خلاقانه بنگریم نانا آریل
    در باره‌ی کلیشه‌‌ها یک چیز قطعیت دارد و آن این است که نباید از کاربرد آن‌‌ها بدتان بیاید. استفاده از کلیشه‌‌ها را معمولاً نشانه‌‌ی اندیشه‌ی‌‌ بی‌مایه و عاری از خلاقیت می‌شمارند. خوشبختانه، اگر یک
تجددگرايی
  • برای اصلاح ایران، باید از اصلاح فرهنگی شروع کنیم ماشاءالله آجودانی در گفتگو با محمد حیدری
    در ادامه‌ی گفت‌وگو‌‌های آسو درباره‌ی مسائل بنیادی ایران، ماشالله آجودانی می‌گوید یکی از مهم‌ترین مسائل ما این است که بیش از اصلاح فرهنگ به تغییر سیاسی اهمیت دادیم و فکر کردیم که با سیاست می‌توانیم
  • خردگرایی و روشنگری
    واژه خرد گرایی هنگامی که در ارتباط با متفکران و فیلسوفان قرن هفده اروپا نظیر رنه دکارت، باروخ اسپینوزا، و گوتفرید لایب‌نیتس به کار رود، به معنایِ باور به عقل به عنوانِ تنها منبعِ معتبرِ است این
  • دولت پژمرده؛ انسان – دولت با نشاط [ دکتر مهدی مطهرنیا
    مقدمه : شتاب روزافزون انسان در گذار از دهلیزهای هزارتو در توی علم، و فناوری؛ و گذار پی در پی از پوسته های جور واجور شعور متعارف، به سرعت شتاب را نیز از گویایی بازمی دارد. نیاز به کاربرد «ریشتر»[2]،
  • احساسات، موضوع جدید پژوهش‌های اجتماعی گفتگو با جوزف بن پترزل
    در اواخر قرن نوزدهم میلادی، بسیاری از نویسندگان معاصر در هر دو شهر برلین و قاهره از تغییرات شهری با عبارات مشابهی یاد کردند و همگی بر این باور بودند که این تغییرات بر احساسات مردم تاثیرات بزرگی
  • در آینه انديشه
    چيزى كه تمام پرسش‌ها و پژوهش‌های «محمد ضيمران» را صورت‌بندی می‌کند همان بحث كهنه و کلیشه‌ای «سنت و مدرنيته» است كه البته او با سنجه و نگره جديدى سراغ آن رفته و به دریافت‌های ديگرى از آن رسيده است. او
تاریخ
  • با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت هفدهم) زهره روحی
    با وجود اعمال غیر قانونی رضا خان ، وی در آبان 1302 به مقام نخست وزیری می‌رسد و حتی قبل از افتتاح مجلس پنجم (22 بهمن 1302)، پیشاپیش اکثریت اعضاء مجلس را که از اصلاح طلبان غیر مذهبی بودند، موافق با خود
  • سرگذشت عجیب ملکه‌ استر: از دربار هخامنشی تا کاخ سفید علیرضا اشراقی
    یکی از پندهایی که از گذشته می‌شود گرفت این است که به ندرت کسی از گذشته پند می‌گیرد. اما با کمی زحمت می‌توان گذشته را طوری ارایه کرد تا مخاطب پندی را که می‌خواهیم از آن بگیرد. برای چنین‌کاری لازم است
  • با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت پانزدهم) زهره روحی
    اگر همه اینها، جهت زدودن تبعیض اجتماعی از اقشار مختلف بوده، اگر روحانیان به این دلیل از مصدرهای قدرتی خویش پایین کشیده شدند تا «عدالت اجتماعی»، و برابری حقوق همگان، در جامعه حضور یابد، خوب است بدانیم
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 6
    طرحی از یک نظریه مشروطیت و حکومت قانون در ایران تلقی آیات نجف از امر به معروف و نهی از منکر نیز برخاسته از دریافت مدنی وعرفی آنان از حکمی شرعی است. آخوند خراسانی ، در پاسخ به استفتایی در باره ” لزوم
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 5
    طرحی از یک نظریه مشروطیت و حکومت قانون در ایران جنبش مشروطه خواهی مردم ایران ، به خلاف آن چه اهل ایدئولوژی نسنجیده گفته اند، گامی فراتر در غربزدگی نبود. پرچم غربزدگی نیز با مشروطیت ” بر بام سرای این
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 4
    موضوع ” مشروعه شدن مشروطه ” نبود، مناقشه اساسی این بود که تا چه مقیاسی می توان اصول عقلایی علوم شرعی را در جهت مشروعیت مشروطیت متحول کرد؟رویارویی میرزای نائینی و شیخ فضل الله رویارویی دو
آمار بازدید سایت
0002000
Visit Today : 53
Visit Yesterday : 73
This Month : 2000
Who's Online : 3

انسان بودن به چه معنا است؟ این پرسش در کانون حقوق بشر قرار دارد. انسان بودن پیامدهای منطقیِ خاصی دارد: خودآگاهیِ انسانی و کنش‌های معطوف به رعایت کرامت انسانی-این‌ها معنای ویژه‌ای به مفهوم انسانیت می‌بخشد. خودآگاهی انسان و کنش‌های او تأثیر متقابل میان اندیشه و زبان فرد و جامعه را به وجود می‌آورد. کنش‌های ما انسان‌ها امنیت اقتصادی، حق آموزش، حق آزادی تجمع و آزادی بیان را به وجود می‌آورد و شرایط را برای حفظ آزادی بیان و تشویق تفکر جسورانه فراهم می‌کند. وقتی از تلاش برای رعایت کرامت انسانی دست برداریم، معنای اصلیِ انسان بودن را قربانی می‌کنیم، و وقتی تعهدمان به ایده‌ی حقوق بشر سست شود، از اصول اخلاقیِ خود دست برمی‌داریم. نتیجه‌‌ی منطقی این امر، تزویر و حماقت، ظلم و فساد، و بحران‌های حقوق بشریِ بی‌پایانی است که امروز در دنیا می‌بینیم.

از ایجاد مفهوم حقوق بشر بیش از دو قرن گذشته است. در این مدت، بشریت مراحل تاریخی گوناگونی را پیموده و تغییرات عظیمی در دنیا به وجود آمده است. در اروپا، که زمانی شامل حکومت‌های استعماری و استبدادی بود، جوامعی دموکراتیک و متمایل به سرمایه‌داری به وجود آمده و سازوکاری برای حفظ حقوق فردی ایجاد شده است. دیگر جوامع نیز تغییرات ساختاری را تجربه می‌کنند، و مفهوم حقوق بشر در آنها با مشکلات مهمی مواجه است.

بخشی از این مشکلات ناشی از مطالبات ناهمخوان کشورهایی است که در مراحل مختلفی از توسعه به سر می‌برند و اوضاع اقتصادی متفاوت و منافع متضادی دارند. اما بخش دیگری از این مشکلات ناشی از درک و فهم متنافر از حقوق بشر، کرامت، اخلاق و مسئولیت انسانی، و معلول تفاسیر و استفاده‌های مختلف از اصول اساسیِ حقوق بشر است. در دنیای معاصر، تضعیف فهم ما از ارزش‌ها و اصول بنیادین حقوق بشر و انسان‌دوستی، ما را در معرض خطر از دست دادن حقوق، مسئولیت‌ها و توانایی رعایت کرامت انسان قرار داده است.

تاریخ نشان می‌دهد که قصور اخلاقی همیشه با واقعیت‌های دردناکی همراه بوده که امروز در همه‌جا مشهود است. بحران جهانی پناهندگان روزبه‌روز وخیم‌تر می‌شود، و 70 میلیون پناهنده بر اثر جنگ و فقر مجبور به ترک خانه و کاشانه‌ی خود شده‌اند. محیط زیستِ ما دائماً بدتر می‌شود و توازن بوم‌شناختی بیش از پیش شکننده‌ شده است. درگیری‌های مسلحانه ادامه دارد و هر لحظه ممکن است که بحران‌های سیاسیِ جدیدی رخ دهد؛ بی‌ثباتی‌های منطقه‌ای تشدید می‌شود؛ حکومت‌های استبدادی اراده‌ی خود را بی‌رحمانه تحمیل می‌کنند، و حکم‌رانیِ دموکراتیک رو به افول است. توسعه‌ی نابخردانه و نسنجیده‌ی نظام ملی‌گرایی و سرمایه‌داری، شکاف جهانی میان فقیر و غنی را افزایش می‌دهد. جهان‌بینی‌های ما بیش از پیش متفاوت و متناقض شده است.

افراد در بسیاری از کشورها و منطقه‌ها از فرصت یادگیری، دسترسی به اطلاعات یا ارتباط آزاد بی‌بهره‌اند. آنها فرصت ندارند که تخیل و خلاقیت خود را به کار گیرند یا آرمان‌های خود را عملی ‌کنند؛ آنها نمی‌توانند از آزادی عقیده و آزادی تجمع لذت ببرند. این حقوق و آزادی‌ها تهدید مرگباری برای استبداد و اقتدارگرایی به شمار می‌رود. به همین دلیل است که، در بسیاری از نقاط، وکلا زندانی شده‌اند، روزنامه‌نگاران ناپدید و کشته شده‌اند، سانسور فراگیر شده است، و سازمان‌های دینی و غیردولتی بی‌رحمانه سرکوب شده‌اند. اکنون حکومت‌های استبدادی و فاسد از فروش بی‌ملاحظه‌ی تسلیحات و از حمایت خاموش کشورهای سرمایه‌دار سود می‌برند. اختلافات دینی، منازعات قومی، و مناقشه‌های منطقه‌ای، قدرت‌نمایی‌های بدوی را تشدید می‌کنند. هدف آنها روشن است: تضعیف آزادی‌های فردی و تحکیم سلطه‌ی دولت‌ها و نخبگان حاکم.

نتیجه‌ی نهایی عبارت است از محرومیت افراد از حق زندگی، حق رهایی از ترس، حق اظهار نظر، حق حفظ محیط زیست و حق توسعه.

باید در مفهوم حقوق بشر تجدیدنظر کرد. پیش از این، بحث درباره‌ی حقوق بشر بر رابطه‌ی یک‌بُعدی میان حقوق دولت و حقوق فرد متمرکز بود اما اکنون حقوق بشر روابط گوناگونی را دربرمی‌گیرد. امروز، خواه مطالبات را در چارچوب حقوق فرد مطرح کنیم یا در چارچوب اهداف موردنظر گروه‌های سیاسی و ذی‌نفع، نمی‌توان به طور جداگانه به آنها پرداخت. از نظر تاریخی، شرایط حاکم بر زندگی انسان هرگز تا این حد در سطح جهانی به یکدیگر وابسته نبوده است.

حق کودکان برای رشد و آموزش، حق زنان برای مصونیت از آسیب، حق حفظ محیط زیست، حق بقای موجودات زنده‌ای که بقای نوع بشر به آنها گره خورده-اکنون همه‌ی این‌ها به مؤلفه‌های مهم مفهوم حقوق بشر تبدیل شده است. با پیشرفت علم و فناوری، حکومت‌های اقتدارگرا به نام مبارزه با تروریسم و حفظ ثبات به حریم خصوصی افراد تجاوز و آزادی فردی را محدود می‌کنند، و در نتیجه فریب روان‌شناختی را در تمام سطوح تشدید می‌کنند. حکومت‌های اقتدارگرا با کنترل اینترنت و سلطه بر فناوری تشخیص چهره، تسلط خود را بر افکار و اعمال مردم افزایش می‌دهند و حقوق و آزادی‌های سیاسی را تهدید یا حتی نابود می‌کنند. در دیگر کشورهای جهان هم درجات گوناگونی از کنترل وجود دارد. در این شرایط جدید، فهم مشترکی از حقوق بشر وجود ندارد، و اگر بحث درباره‌ی حقوق بشر کوته‌بینانه و تنگ‌نظرانه شود، چیزی جز حرف بی‌معنی و ازمدافتاده نخواهد بود.

امروز اروپا، آمریکا، روسیه، چین و دیگر دولت‌ها به تولید، تملک و فروش اسلحه می‌پردازند. اگر از رویه‌های مرسوم خطرناکی که احتمال درگیری مسلحانه را افزایش می‌دهند جلوگیری نکنیم، فضل‌فروشی درباره‌ی حقوق بشر چیزی جز خودفریبی نیست. به همین ترتیب، اگر توسعه‌ی جهانی نظام سرمایه‌داری و نفوذ فراگیر قدرت سرمایه را محدود و از سرکوب مداوم امیال طبیعی بشر توسط دولت‌های اقتدارگرا جلوگیری نکنیم، بحث درباره‌ی حقوق بشر چیزی جز وراجی بیهوده نیست. چنین سلب مسئولیت فاحشی پیامدهای بدی دارد.

حقوق بشر ارزش‌های مشترکی هستند. حقوق بشر دارایی مشترک ما است. وقتی حق یک نفر در جامعه نقض شود، کرامت کل نوع بشر زیر پا گذاشته شده است. به همین قیاس می‌توان گفت تنها وقتی که به حقوق تک‌تک افراد و حقوق اهالی همه‌ی مناطق دنیا اهمیت دهیم، رهایی کل بشر ممکن خواهد بود.

چنین است این اصل ساده‌ی حقوق بشر. اما هنوز هم فهم مشترکی از این حقیقت نداریم. چرا؟ آیا علتش این است که بیش از حد خودخواه، ناآگاه یا ترسو هستیم؟ یا شاید هم علتش این باشد که صادق نیستیم و واقعاً زندگی را به اندازه‌ی کافی دوست نداریم: ما خود را فریب می‌دهیم و فکر می‌کنیم که می‌توانیم از زیرِ بار مسئولیت خود در قبال برقراری انصاف و عدالت شانه خالی کنیم؛ ما خود را گول می‌زنیم و تصور می‌کنیم که آشفتگی و بی‌نظمی قابل‌قبول است؛ ما این فکر را در سر می‌پروریم که به هر حال ممکن است دنیا نابود شود و همه‌ی امیدها و آرزوها بر باد رود.

گرامی داشتن حقیقت، احترام به دانش، ارج نهادن به خود، احترام به زندگی و ایمان به جامعه-این‌ها ارزش‌هایی است که همگی می‌توانیم با آنها هم‌ذات‌پنداری کنیم و سودای‌شان را در سر بپروریم. اگر واقعاً به این ارزش‌ها باور داریم، در این صورت باید موانع تفاهم را از میان برداریم، به تعریف بنیادین انسانیت پایبند بمانیم، ارزش مشترک زندگی انسان و دیگر موجودات زنده را تأیید کنیم، و وابستگی متقابل و هم‌زیستی انسان‌ها و محیط زیست را به رسمیت بشناسیم. ایمان به خود و دیگران، اعتماد به قدرت مفید انسان‌دوستی، و ارج نهادن صادقانه به ارزش زندگی-این‌ها پایه و اساس همه‌ی ارزش‌ها و کوشش‌های بشری را تشکیل می‌دهند.

برگردان: عرفان ثابتی

print
مقالات
  • پاسخ به کتاب آسیب شناسی یک شکست ، نوشتۀ علی میرفطروس حمیدرضا مسیبیان
    مدت­ها پیش مطالبی از « علی میرفطروس» با عنوان «آسیب شناسی یک شکست» دیده بودم که به شدت در تلاش بود تا با نسبت دادن دروغ­های مکرر به دکتر مصدق به خیال خودش او را تخطئه کرده و برای پهلوی تبلیغ نماید
  • روشنفکر ایرانی و قهرمان پرستی اسفندیار طبری
    در این نوشته از دو دیدگاه اسطوره ای و سیاسی به رابطه بین هیروییزم یا قهرمان پرستی‌ و روشنفکر ایرانی پرداخته می-‌ شود. از دیدگاه فرهنگی‌ روشنفکر در یک چهارچوب فرهنگی‌ مجاز، مجبور به اندیشیدن بوده است.
  • «نه» گفتن را هم یاد بگیریم کوروش‭ ‬ساسانی
    برای خیلی از ما پیش آمده که در موقعیتی قرار بگیریم که می‌‍‍‌دانیم اگر یک «نه» بگوییم آسایش و آرامش زیادی را برای خود خریده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم از این کلمۀ دو‌حرفی استفاده کنیم و آن را به زبان
  • جلال ایجادی: مدرنیته ناقص و زیانباری اسلام در ایران
    آیا ایران به مدرنیته نیازمند است؟ تلاش برای مدرنیته از زمان مشروطه آغاز شد و ناکام باقی ماند. رابطه ما با مدرنیته در تمدن غرب چگونه قابل تعریف است؟ آیا امروز دسترسی به مدرنیته در جامعه ما کماکان یک
  • آیا انسان گوشت و پوست و خون‌‌دار در حال احتضار نیست؟
    نوشتار زیر مشتمل بر دو بخش است؛ در بخش نخست، خُرده‌‌پرسش‌‌هایی اعتراضی به نسبت وضعیت فلاکت‌‌بار موجود و در خطاب با جناب استاد ملکیان طرح می‌‌شود تا زمینه برای پرسش انتقادی بزرگ‌تر از ایشان که در بخش
  • قیام فرانسه، چرا اکنون؟
    پس از سالها شکست اجتماعی، حالا یک جنبش منحصر به فرد دولت را وادار به کنار گذاشتن تعصب بودجه ای اش نموده است. با استفاده از تاکتیک های مناسب، جلیقه زردها در مباحث حفاظت از آب و هوا و قدرت خرید فریب
اقتصاد
محیط زیست
  • بیست گزاره اقلیمی در باره سیلاب ایران
    در قالب بیست گزاره کوتاه تلاش کرده‌ام به زبانی خیلی ساده وجوه اقلیمی سیل‌های اخیر را شرح دهم. بیشتر متمرکز بوده‌ام بر سوالات و ابهاماتی که در فضای مجازی دست به دست می‌چرخد. امیدوارم روشنگر و پاسخگو
  • 30 سال آینده جنگلی در شمال کشور نخواهیم داشت ایسنا
    رئیس انجمن جنگلبانان ایران، با بیان اینکه ۳۰ سال آینده جنگلی در شمال کشور نخواهیم داشت، گفت: در استان گیلان راش و شاه بلوط دچار بیماری شده اند و در آینده نزدیک شاهد مرگ و میر دسته جمعی این گونه ها
  • دریای خزر، دریای مرده ایسنا
    بر اساس یافته‌های محققان کشور، تراز آب دریای خزر در سال‌های اخیر کاهش یافته است، ضمن آنکه انواع مواد آلاینده و فاضلاب‌های شهری و کشاورزی به این دریا وارد می‌شود که با افزایش بار آلی در بستر و کاهش
  • 10 حقیقت انکارناپذیر در مورد تغییرات اقلیمی کره‌ی زمین حسام میثاقی
    کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد که در ماه دسامبر سال ۲۰۱۸ و در شهر کاتوویس لهستان برگزار شد، با تصویب توافق‌نامه‌ای به کار خود پایان داد. در پایان این کنفرانس، نمایندگان بیش از ۱۹۰ کشور در
  • اقیانوسی سرشار از پلاستیک حسام میثاقی
    شاید برای شما هم پیش آمده که هنگام خرید میوه و سبزیجات، هر یک از انواع میوه را در کیسه‌های پلاستیکیِ جداگانه ریخته‌اید تا وزن‌کردن جداگانه‌ی میوه‌ها آسان‌تر شود. شاید شاهد بوده‌اید که نفر روبه‌روی
  • می‌شود مردم را زوری به بهشت سبز برد؟ علیرضا اشراقی
    آیا حمایت و حفاظت از محیط زیست با دموکراسی و حقوق ‌بشر تعارض دارد؟ به نظر که چنین نیست؛ در اسناد سازمان‌ ملل، این‌ها در یک‌راستا و مقوم یکدیگر تعریف شده‌اند. روندهای سیاسی در کشورهای مختلف جهان هم