اندیشه ، فلسفه
  • نخستین زنان فیلسوف داگ هاربِنشْرود
    من به پا خاسته‌ام تا تو را به چالش دعوت کنم یایناوالکیا! با دو پرسش، درست مثل یک سلحشور بی‌رحم… که زهِ کمانش را سخت می‌کشد و دو تیر مهلک در دست دیگرش دارد، به پا می‌خیزم تا دشمن را به چالش دعوت
  • اخلاقی زیستن در گفتارهایی از مصطفی ملکیان، مقصود فراستخواه و امیر اکرمی
    محسن آزموده| متاسفانه اخلاق در عرف جامعه ما به معنای مجموعه‌ای از باید و نبایدهای نیک‌خواهانه اما بدون مبنا فروکاسته شده و وقتی کسی دم از اخلاق می‌زند، ذهن همگان به سمت انبانی از نصایح و توصیه‌های
  • انسان و هستی بهرام حبیبی
    همه هستی، از ته تیره خاک تا روشنای آسمان، طربخانه زندگی است .غور در پدیده های طبیعت، کشف نظم قانونمندِ ترکیبِ هستیِ بیجان، روند تکامل از موجودات ذره ای تا به انسان هوشمند و روابط زنده و معقولی که بین
  • افول دموکراسی در سراسر جهان اَدَم فارِست
    به نظرِ اندیشکده‌ی «خانه‌ی آزادی»، افول دموکراسی در سراسر جهان «نگران‌کننده» است و شمار فزاینده‌ای از کشورها به سوی حکومت اقتدارگرایانه گام برمی‌دارند. یافته‌های گزارش سالانه‌ی این سازمان آمریکایی،
  • دو مفهوم عقل در تاریخ اندیشه
    نوشتار مختصر حاضر از سه بخش تشكیل شده است. در بخش نخست مقدمه‌ای درباره‌ی ابهام مفهوم عقلانیت به دست خواهم داد و بعد برای رفع این ابهام دو قسم «جزمی» و «نقادانه»ی عقلانیت را از هم بازخواهم شناخت و در
  • در زیر سنگفرش، ساحل آرمیده است: تأملاتی در باب میراث مکتب فرانکفورت سیلا بن‌حبیب
    مه 1968 سرآغاز بیداری سیاسی نسل من بود. در آن زمان دانشجوی کالج آمریکایی دختران در استانبول بودم و به عنوان دختر جوانی یهودی در جامعه‌ای با اکثریت مسلمان و به سبب غلیان آمریکاستیزیِ ناشی از جنگ
  • بیایید به کلیشه‌ها خلاقانه بنگریم نانا آریل
    در باره‌ی کلیشه‌‌ها یک چیز قطعیت دارد و آن این است که نباید از کاربرد آن‌‌ها بدتان بیاید. استفاده از کلیشه‌‌ها را معمولاً نشانه‌‌ی اندیشه‌ی‌‌ بی‌مایه و عاری از خلاقیت می‌شمارند. خوشبختانه، اگر یک
تجددگرايی
  • برای اصلاح ایران، باید از اصلاح فرهنگی شروع کنیم ماشاءالله آجودانی در گفتگو با محمد حیدری
    در ادامه‌ی گفت‌وگو‌‌های آسو درباره‌ی مسائل بنیادی ایران، ماشالله آجودانی می‌گوید یکی از مهم‌ترین مسائل ما این است که بیش از اصلاح فرهنگ به تغییر سیاسی اهمیت دادیم و فکر کردیم که با سیاست می‌توانیم
  • خردگرایی و روشنگری
    واژه خرد گرایی هنگامی که در ارتباط با متفکران و فیلسوفان قرن هفده اروپا نظیر رنه دکارت، باروخ اسپینوزا، و گوتفرید لایب‌نیتس به کار رود، به معنایِ باور به عقل به عنوانِ تنها منبعِ معتبرِ است این
  • دولت پژمرده؛ انسان – دولت با نشاط [ دکتر مهدی مطهرنیا
    مقدمه : شتاب روزافزون انسان در گذار از دهلیزهای هزارتو در توی علم، و فناوری؛ و گذار پی در پی از پوسته های جور واجور شعور متعارف، به سرعت شتاب را نیز از گویایی بازمی دارد. نیاز به کاربرد «ریشتر»[2]،
  • احساسات، موضوع جدید پژوهش‌های اجتماعی گفتگو با جوزف بن پترزل
    در اواخر قرن نوزدهم میلادی، بسیاری از نویسندگان معاصر در هر دو شهر برلین و قاهره از تغییرات شهری با عبارات مشابهی یاد کردند و همگی بر این باور بودند که این تغییرات بر احساسات مردم تاثیرات بزرگی
  • در آینه انديشه
    چيزى كه تمام پرسش‌ها و پژوهش‌های «محمد ضيمران» را صورت‌بندی می‌کند همان بحث كهنه و کلیشه‌ای «سنت و مدرنيته» است كه البته او با سنجه و نگره جديدى سراغ آن رفته و به دریافت‌های ديگرى از آن رسيده است. او
تاریخ
  • با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت هفدهم) زهره روحی
    با وجود اعمال غیر قانونی رضا خان ، وی در آبان 1302 به مقام نخست وزیری می‌رسد و حتی قبل از افتتاح مجلس پنجم (22 بهمن 1302)، پیشاپیش اکثریت اعضاء مجلس را که از اصلاح طلبان غیر مذهبی بودند، موافق با خود
  • سرگذشت عجیب ملکه‌ استر: از دربار هخامنشی تا کاخ سفید علیرضا اشراقی
    یکی از پندهایی که از گذشته می‌شود گرفت این است که به ندرت کسی از گذشته پند می‌گیرد. اما با کمی زحمت می‌توان گذشته را طوری ارایه کرد تا مخاطب پندی را که می‌خواهیم از آن بگیرد. برای چنین‌کاری لازم است
  • با سردار سپه ؛ از اشتیاق تا ناامیدی (قسمت پانزدهم) زهره روحی
    اگر همه اینها، جهت زدودن تبعیض اجتماعی از اقشار مختلف بوده، اگر روحانیان به این دلیل از مصدرهای قدرتی خویش پایین کشیده شدند تا «عدالت اجتماعی»، و برابری حقوق همگان، در جامعه حضور یابد، خوب است بدانیم
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 6
    طرحی از یک نظریه مشروطیت و حکومت قانون در ایران تلقی آیات نجف از امر به معروف و نهی از منکر نیز برخاسته از دریافت مدنی وعرفی آنان از حکمی شرعی است. آخوند خراسانی ، در پاسخ به استفتایی در باره ” لزوم
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 5
    طرحی از یک نظریه مشروطیت و حکومت قانون در ایران جنبش مشروطه خواهی مردم ایران ، به خلاف آن چه اهل ایدئولوژی نسنجیده گفته اند، گامی فراتر در غربزدگی نبود. پرچم غربزدگی نیز با مشروطیت ” بر بام سرای این
  • تجدید مطلعی در مفهوم سنت 4
    موضوع ” مشروعه شدن مشروطه ” نبود، مناقشه اساسی این بود که تا چه مقیاسی می توان اصول عقلایی علوم شرعی را در جهت مشروعیت مشروطیت متحول کرد؟رویارویی میرزای نائینی و شیخ فضل الله رویارویی دو
آمار بازدید سایت
0001999
Visit Today : 52
Visit Yesterday : 73
This Month : 1999
Who's Online : 2

بسیاری از بهترین دوستانم فکر میکنند که بعضی از باورهای درونی و عمیق من در مورد مسائل مهم، مشخصاً نادرست یا حتی بیمعنا هستند. گاهی، آنها این حرفها را جلوی رویم میزنند. با این حال، چطور هنوز میتوانیم دوست باشیم؟ بخشی از آن به این علت است که من و دوستانم فیلسوف هستیم، و فیلسوفان یاد میگیرند که با مسائل به طور منطقی کنار بیایند. علاوه بر این، من توضیح میدهم و استدلالهایی برای ادعاهایم مطرح میکنم، و آنها صبورانه گوش میکنند و با استدلالهایی از طرف خودشان در مخالفت با استدلالهای من –و خودشان- پاسخ میدهند. با تبادل دلایل و براهین در قالب بحث، به طرف مقابل احترام میگذاریم و یکدیگر را بهتر میفهمیم.

فیلسوفها عجیبوغریباند، و این شکل از مخالفت مدنی در میان افراد معمولی ناممکن به نظر میرسد، اما بعضی از داستانها امیدوارمان میکنند و نشان میدهند که چطور باید بر موانع سخت فائق آییم.

یکی از نمونههای مشهور، داستان آن آتواتِر و سی. پی. اِلیس در شهر محل زندگیام دورهام، واقع در ایالت کارولینای شمالی، رخ داد که در کتاب بهترین دشمنان (1996) اثر اُشا گری دیویدسون به آن پرداخته شده و قرار است فیلمی هم بر اساس آن بسازند. آتواتر مادری دستتنها، فقیر و سیاهپوست بود که مهدکودکی را اداره میکرد و می‌خواست وضعیت محلهی سیاهپوستان را بهبود بخشد. الیس، پدری سفیدپوست و به اندازهی آتواتر کم‌‌بضاعت بود و به عضویت در سازمان نژادپرستانهی کو کلاکس کلان افتخار می‌کرد. آنها حتی نمیتوانستند در کنار هم قرار بگیرند. یک بار الیس با خودش تفنگ و چند قلچماق به محل اجتماعات شهر در محلهی سیاهپوستان برد. آتواتر هم یک بار با چاقو به سمت الیس هجوم برده بود اما دوستانش جلوی او را گرفتند.

به رغم نفرت متقابل این دو نفر، وقتی دیوان اداری به شهر دورهام دستور داد که مدارس عمومی را ادغام کنند، آتواتر و الیس مجبور شدند که میزگرد مشترکی در مورد چگونگی ادغام مدارس برپا کنند – سلسلهبحثهایی که ده روز، و روزی هشت ساعت، طول کشید، در ژوئیهی 1971. آنها برای برنامهریزی در مورد این آزمون سخت، با یکدیگر ملاقات کردند، سؤال پرسیدند، با دلیل و برهان حرف زدند، و به صحبتهای یکدیگر گوش کردند. آتواتر از الیس پرسید چرا مخالف ادغام است. او جواب داد که می‌خواهد فرزندانش تحصیلات خوبی را پشت سر بگذارند اما ادغام مدارس، موقعیت تحصیلی آنها را به خطر میاندازد. آتواتر احتمالاً وسوسه شده بود که سرش داد بزند، او را نژادپرست بنامد و با عصبانیت آنجا را ترک کند. اما این کار را نکرد. در عوض، به صحبتهای الیس گوش کرد و پاسخ داد که او هم میخواهد فرزندان الیس- و همینطور فرزندان خودش- تحصیلات خوبی داشته باشند. سپس الیس از آتواتر پرسید چرا اینقدر سخت تلاش میکند تا شرایط سیاهپوستان را بهبود ببخشد، و او جواب داد که میخواهد دوستانش خانه و شرایط زندگی بهتری داشته باشند. او برای دوستان الیس هم چنین خواسته‌ای داشت.

با طرح پرسشهای درست به شیوهای درست، در بیشتر اوقات میتوانیم به ارزشهای مشترک پی‌بریم یا دست‌کم از بدفهمیِ طرف مقابل جلوگیری کنیم.  

وقتی هر کدام به دلایل دیگری گوش کردند، متوجه شدند که هر دو ارزشهای بنیادین مشابهی را ارج می‌نهند. هر دو به فرزندانشان عشق میورزند و خواستار زندگی شرافتمندانهای برای جوامع خود هستند. الیس بعدها گفت: «فکر میکردم که آن آتواتر بدجنسترین زن سیاهپوستی باشد که تا به حال در زندگیام دیدهام… اما خب، من و او یک روز کنار هم نشستیم و برای یکی دو ساعت با هم حرف زدیم. او سعی میکرد به آدمهای مشابه خودش کمک کند، مثل من که میخواستم به آدمهای مثل خودم کمک کنم.» پس از پی بردن به دغدغههای مشترکشان، آنها توانستند مدارس دورهام را در صلح و آرامش ادغام کنند و در انجام کار خود موفق شوند.

هیچ یک از اینها سریع و آسان اتفاق نیفتاد. بحثهای داغ جلساتشان ده روز به طول انجامید. اگر کارفرماهایشان به آنها این چند روزِ طولانی را مرخصی – با حقوق- نمیدادند (از جمله دانشگاه دوک، جایی که الیس در آن کار می‌کرد) نمیتوانستند کار خود را ترک کنند. آنها افرادی استثنایی بودند و انگیزهای قوی برای کار در کنار هم و همچنین فضائلی شخصی مثل هوش و صبر داشتند. چنین مواردی نشان میدهد که گاهی دشمنان قسمخورده میتوانند دوستان نزدیکی شوند و برای جوامع خود فواید بسیاری کسب کنند.

چرا امروز لیبرالها و محافظهکارها چنین کاری نمیکنند؟ مسلماً تندروهای همه‌ی جناح‌های سیاسی در میان هم‌فکران و محدوده‌ی امن خود پنهان میشوند. آنها هیچ وقت حرفهای طرف مقابل را گوش نمیکنند. وقتی هم که خود را نمایان میکنند، سطح حرف‌هایشان در اینترنت بسیار پایین است. صحبتها به شعار، تهمت و شوخی ختم میشود. اگر هم به خود زحمت بدهند که استدلال بیاورند، دلایل و براهینشان صرفاً توجیهکنندهی همان چیزی است که با اهدافشان مطابقت دارد و تنها منافع نزدیکان خودشان را در نظر میگیرند.

به کارگیری استدلالهای نادرست انکارناپذیر است اما اجتنابناپذیر نیست. نمونههای نادر و در عین حال ارزشمندی مثل آتواتر و الیس نشان میدهند که چطور میتوان از فلسفه برای کاستن از تضادهای سیاسی استفاده کرد.

اولین قدم، نزدیکشدن است. فیلسوفها به کنفرانس میروند تا منتقدانی پیدا کنند که بتوانند به آنها در ارتقاء نظریههایشان کمک کنند. به شکلی مشابه، آتواتر و الیس با یکدیگر دیدار کردند تا بفهمند چطور در کنار هم و با هم کار کنند. همهی ما باید اهمیتِ بهدقت گوش کردن به مخالفان را بیاموزیم. همچنین باید سختیِ گفتگو با مخالفان را به جان بخریم، حتی اگر به معنای بیرون رفتن از محدوده‌ی امن خود یا دل کندن از وب‌سایتهای محبوبمان باشد.

دوم، باید سؤال بپرسیم: از زمان سقراط، فیلسوفان بیشتر به خاطر سؤالهایشان شناخته شدهاند تا پاسخهایشان. و اگر آتواتر و الیس از یکدیگر سؤال نپرسیده بودند، هرگز متوجه نمیشدند که آنچه هر دو به آن اهمیت میدادند، فرزندانشان و کاستن از مشکلات ناشی از فقر است. با طرح پرسشهای درست به شیوهای درست، در بیشتر اوقات میتوانیم به ارزشهای مشترک پی‌بریم یا دست‌کم از بدفهمیِ طرف مقابل جلوگیری کنیم.

سوم، بهتر است صبور باشیم. فیلسوفان ماه‌ها در مورد یک مسئله درس می‌دهند. به همین شکل، آتواتر و الیس 10 روز را به بحث و تبادلنظر گذراندند تا در نهایت به درکی متقابل از یکدیگر دست یابند. آنها همچنین از دیگر اعضای جوامع خود خواستند تا هر قدر که میخواهند صحبت کنند، همان‌گونه که معلمان خوب دیدگاههای متضاد را مطرح و دانشآموزان را وارد بحث میکنند. امروز نیاز داریم که آرام باشیم، دیدگاههای مخالف را پس نزنیم، یا بحث را نیمهتمام نگذاریم، جواب متقابل ندهیم و مخالفانمان را با اعتراض و فریاد تحقیر نکنیم.

چهارم، باید استدلال بیاوریم. فیلسوفان بهطور معمول میدانند که برای ادعاهایشان به استدلال وابستهاند. به همین شکل، آتواتر و الیس صرفاً خواستههایشان را اعلام نکردند. آنها برای توضیح علت مخالفت خود به نیازهای اساسی فرزندان و جوامعشان اشاره کردند. در مسائل بحثبرانگیز، وضعیت هیچکدام از طرفین آنقدر آشکار نیست که بخواهند از ارائهی دلایل فرار کنند، و در نتیجه باید به استدلال بپردازند.

هیچ کدام از این مراحل سریع و ساده اتفاق نمیافتد، اما کتابها و دورههای آنلاینی در مورد ارائهی استدلال -به ویژه در فلسفه- وجود دارد که به ما یاد می‌دهد چطور استدلال کنیم و به استدلال متکی باشیم. همچنین میتوانیم این مراحل را در زندگی روزمرهمان پیاده کنیم: با نزدیکشدن به افراد، پرسش کردن، صبور بودن و استدلال آوردن.

با وجود این، با همه نمیتوان به چنین وضعیتی دست یافت. گاهی حتی برای بهترین استدلالها گوش شنوایی نیست. اما نباید فوراً نتیجهگیری کنیم که استدلالها همیشه شکست میخورند. میانهروها معمولاً در هر دو سمت بحث به استدلالهای دو طرف گوش میکنند. افراد بسیار نادری هم وجود دارند که تصدیق میکنند آنها هم (مثل بیشتر ما) به درستی نمیدانند در مورد مسائل پیچیدهی اخلاقی و سیاسی چه موضعی اتخاذ کنند.

از این صحبتها میتوانیم دو درس بیاموزیم. اول این که نباید از تلاش برای گفتگو با تندروها ناامید شویم، مثل مورد آتواتر و الیس، هرچند کار بسیار سختی است. دوم این که سادهتر است که با میانهروها صحبت کنیم، پس منطقی است که ابتدا با آنها وارد گفتگو شویم. تمرین با مخاطبِ وسیع‌النظرتر به ما کمک کند که استدلالها و  مهارت ارائهی استدلالها را بهبود بخشیم. این درسها به ما اجازه می‌دهند که وظیفه‌ی خود مبنی بر کاهش تضاد را-که از رشد جوامع و زندگیمان جلوگیری می‌کند- به خوبی انجام دهیم.

برگردان: فرهاد نیکاندیش

print
مقالات
  • پاسخ به کتاب آسیب شناسی یک شکست ، نوشتۀ علی میرفطروس حمیدرضا مسیبیان
    مدت­ها پیش مطالبی از « علی میرفطروس» با عنوان «آسیب شناسی یک شکست» دیده بودم که به شدت در تلاش بود تا با نسبت دادن دروغ­های مکرر به دکتر مصدق به خیال خودش او را تخطئه کرده و برای پهلوی تبلیغ نماید
  • روشنفکر ایرانی و قهرمان پرستی اسفندیار طبری
    در این نوشته از دو دیدگاه اسطوره ای و سیاسی به رابطه بین هیروییزم یا قهرمان پرستی‌ و روشنفکر ایرانی پرداخته می-‌ شود. از دیدگاه فرهنگی‌ روشنفکر در یک چهارچوب فرهنگی‌ مجاز، مجبور به اندیشیدن بوده است.
  • «نه» گفتن را هم یاد بگیریم کوروش‭ ‬ساسانی
    برای خیلی از ما پیش آمده که در موقعیتی قرار بگیریم که می‌‍‍‌دانیم اگر یک «نه» بگوییم آسایش و آرامش زیادی را برای خود خریده‌ایم، اما نتوانسته‌ایم از این کلمۀ دو‌حرفی استفاده کنیم و آن را به زبان
  • جلال ایجادی: مدرنیته ناقص و زیانباری اسلام در ایران
    آیا ایران به مدرنیته نیازمند است؟ تلاش برای مدرنیته از زمان مشروطه آغاز شد و ناکام باقی ماند. رابطه ما با مدرنیته در تمدن غرب چگونه قابل تعریف است؟ آیا امروز دسترسی به مدرنیته در جامعه ما کماکان یک
  • آیا انسان گوشت و پوست و خون‌‌دار در حال احتضار نیست؟
    نوشتار زیر مشتمل بر دو بخش است؛ در بخش نخست، خُرده‌‌پرسش‌‌هایی اعتراضی به نسبت وضعیت فلاکت‌‌بار موجود و در خطاب با جناب استاد ملکیان طرح می‌‌شود تا زمینه برای پرسش انتقادی بزرگ‌تر از ایشان که در بخش
  • قیام فرانسه، چرا اکنون؟
    پس از سالها شکست اجتماعی، حالا یک جنبش منحصر به فرد دولت را وادار به کنار گذاشتن تعصب بودجه ای اش نموده است. با استفاده از تاکتیک های مناسب، جلیقه زردها در مباحث حفاظت از آب و هوا و قدرت خرید فریب
اقتصاد
محیط زیست
  • بیست گزاره اقلیمی در باره سیلاب ایران
    در قالب بیست گزاره کوتاه تلاش کرده‌ام به زبانی خیلی ساده وجوه اقلیمی سیل‌های اخیر را شرح دهم. بیشتر متمرکز بوده‌ام بر سوالات و ابهاماتی که در فضای مجازی دست به دست می‌چرخد. امیدوارم روشنگر و پاسخگو
  • 30 سال آینده جنگلی در شمال کشور نخواهیم داشت ایسنا
    رئیس انجمن جنگلبانان ایران، با بیان اینکه ۳۰ سال آینده جنگلی در شمال کشور نخواهیم داشت، گفت: در استان گیلان راش و شاه بلوط دچار بیماری شده اند و در آینده نزدیک شاهد مرگ و میر دسته جمعی این گونه ها
  • دریای خزر، دریای مرده ایسنا
    بر اساس یافته‌های محققان کشور، تراز آب دریای خزر در سال‌های اخیر کاهش یافته است، ضمن آنکه انواع مواد آلاینده و فاضلاب‌های شهری و کشاورزی به این دریا وارد می‌شود که با افزایش بار آلی در بستر و کاهش
  • 10 حقیقت انکارناپذیر در مورد تغییرات اقلیمی کره‌ی زمین حسام میثاقی
    کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد که در ماه دسامبر سال ۲۰۱۸ و در شهر کاتوویس لهستان برگزار شد، با تصویب توافق‌نامه‌ای به کار خود پایان داد. در پایان این کنفرانس، نمایندگان بیش از ۱۹۰ کشور در
  • اقیانوسی سرشار از پلاستیک حسام میثاقی
    شاید برای شما هم پیش آمده که هنگام خرید میوه و سبزیجات، هر یک از انواع میوه را در کیسه‌های پلاستیکیِ جداگانه ریخته‌اید تا وزن‌کردن جداگانه‌ی میوه‌ها آسان‌تر شود. شاید شاهد بوده‌اید که نفر روبه‌روی
  • می‌شود مردم را زوری به بهشت سبز برد؟ علیرضا اشراقی
    آیا حمایت و حفاظت از محیط زیست با دموکراسی و حقوق ‌بشر تعارض دارد؟ به نظر که چنین نیست؛ در اسناد سازمان‌ ملل، این‌ها در یک‌راستا و مقوم یکدیگر تعریف شده‌اند. روندهای سیاسی در کشورهای مختلف جهان هم